1. Psychiatria, jej status i historia
  2. Mała psychiatria – zaburzenia nerwicowe
  3. Duża psychiatria
  4. Zaburzenia osobowości i inne zaburzenia pośrednie
  5. Psychiatria wieku rozwojowego
  6. Psychiatria i metody leczenia

Psychiatria, jej status i historia

Psychiatria sądowa, ekspresji, życia politycznego, psychiatria przemysłowa.

Psychiatria jest dziedziną medycyny, która zajmuje się diagnozowaniem, różnicowaniem i leczeniem zaburzeń o psychicznej naturze. Jest jedną z najbardziej tajemniczych gałęzi medycznych, stoi bowiem pomiędzy biologią i traktowaniem człowieka jako układu biologicznego, a naukami humanistycznymi. W psychiatrii nie ma jednoznacznych pytań i odpowiedzi, a diagnoza zaburzeń jest trudna i zmieniająca się na przestrzeni dziejów. Kiedyś, Joannę D’Arc uznano za świętą. Dziś, psychiatria zdiagnozowała by u niej anoreksję. Podobnie jest z wieloma postaciami historycznymi.

Skąd tak trudna diagnoza w psychiatrii? Z tego powodu, że trudno znaleźć granicę między zdrowiem a chorobą właśnie przy zaburzeniach psychicznych. Odpowiedzenie na pytanie, jak duże natężenie danego objawu wystarczy, by zdiagnozować chorobę, to dla psychiatry wielka odpowiedzialność. Najczęściej, o zdiagnozowaniu choroby decyduje natężenie objawu. Bywa też – i bywało w przeszłości – że o diagnozie decydowało odmienne inne zachowanie. (stąd nazwa wariat – od łac. varius, tj. różny). W efekcie, jako zdrowy postrzegany jest ktoś, kto działa zgodnie z normami – tak jak wszyscy. Odmienne zaś zachowanie może doprowadzić do diagnozy choroby psychicznej. Na psychiatrach ciąży więc spora odpowiedzialność i wymagana jest też duża tolerancja na odmienność.

Psychiatria korzysta zarówno z nauk medycznych, jak i z psychologii czy nauk społecznych i stara się wyjaśnić fenomeny chorób za pomocą psychologicznych, biologicznych czy genetycznych teorii. Okazuje się jednak, że niekiedy bywa bezsilna i może się tylko przyglądać lub niespecyficznie leczyć.

Psychiatria to nie tylko leczenie pacjentów chorych psychicznie w zakładach zamkniętych bądź ambulatoriach, ale również wiele subdziedzin, w których wiedza z zakresu zaburzeń psychicznych jest wykorzystywana. Jest więc:

  • psychiatria sądowa (orzekanie o poczytalności przestępcy)
  • psychiatria sportu (demencja u bokserów, zmiany organiczne w wyniku nadmiernego wysiłku)
  • psychiatria ekspresji (psychopatologia twórczości)
  • psychiatria życia politycznego (badająca sylwetki przewodników duchowych, dyktatorów i znanych polityków na okoliczności zaburzeń)
  • psychiatria przemysłowa (wpływ szkodliwych czynników na zaburzenia o organicznym podłożu)
  • psychogeriatria (zaburzenia psychiczne związane z wiekiem)

Obecnie, uważa się że zdrowie psychiczne i choroba, to dwa krańce kontinuum, na którym znajduje się każdy z nas. Różnica między zdrowiem a chorobą będzie więc polegać na nasileniu poszczególnych cech czy objawów. Z taką definicją nie zgodził się Allport, dla którego zdrowie i choroba, to dwa odrębne od siebie światy. Uważał, że u osób chorych przewagę mają procesy nieświadome, inna jest perspektywa czasowa, oraz że u chorych nie występują procesy autonomiczne. Takie podejście poważnie ograniczałoby możliwość leczenia, w standardowej psychiatrii, nie używa się więc Allportowskiego rozróżnienia.

W diagnozie psychiatrii stosuje się system DSM IV, (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders), wywodzący się z Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego i pozwalający na klasyfikację i wskazanie zaburzenia. Zaburzenia psychiczne są te opisywane przez system ICD -10 (International Classification of Diseases), klasyfikujący i opisujacy wszelkie problemy zdrowotne.

Popularnie stosuje się rozróżnienie na tzw. dużą i małą psychiatrię oraz zaburzenia z pogranicza.

Trudno wprowadzić w psychiatrii sztywny i jednoznaczny podział na poszczególne zaburzenia. Niektóre choroby – jak schizofrenię czy psychozę maniakalno – depresyjną można zdiagnozować bez cienia wątpliwości, inne – jak osobowość wieloraka, są tak rzadkie że przez niektórych psychiatrów w ogóle nie uznawane. Brak wiedzy na temat mechanizmów powstawania niektórych zaburzeń, oraz ich złożoność prowadzi do trudności klasyfikacyjnych i diagnostycznych.

^ do góry